Scenariusz lekcji biologii
w klasie VI

Temat: Przegląd i znaczenie płazów.

Dział programu: IV Kręgowce zmiennocieplne

Treści nauczania w podstawie programowej: II.6.9), a) ,b),c),d)

II. Różnorodność życia
6. Różnorodność i jedność świata zwierząt:
9) płazy bezogonowe i ogoniaste:
uczeń:
a) dokonuje obserwacji przedstawicieli płazów (zdjęcia, filmy, schematy, okazy naturalne w terenie itd.) i przedstawia ich cechy wspólne oraz opisuje przystosowania płazów do życia w wodzie i na lądzie,
b) określa płazy jako zwierzęta zmiennocieplne,
c) przedstawia sposób rozmnażania i rozwój płazów,
d) wyjaśnia i przedstawia znaczenie płazów w przyrodzie i dla człowieka;
Kompetencje kluczowe:
1. porozumiewanie się w języku ojczystym;
2. kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne;
3. umiejętność uczenia się;

Cel ogólny: 
Poznanie gatunków płazów ogoniastych i bezogonowych oraz wskazanie ich znaczenia dla człowieka i przyrody.
Cele lekcji:

a)	Wiadomości
Uczeń:
      poznaje gatunki płazów żyjących w Polsce,
      wie, jakie jest znaczenia płazów w przyrodzie i dla człowieka,
      wskazuje zagrożenia dla płazów;

b)	Umiejętności
Uczeń:
•	charakteryzuje i rozpoznaje płazy ogoniaste, bezogonowe i beznogie,
•	 przedstawia cechy wspólne budowy płazów,
•	analizuje sposób przystosowania się płazów do życia w wodzie i na lądzie,
•	określa płazy jako zwierzęta zmiennocieplne,
     przedstawia wykonane samodzielnie zadanie: plakat tematyczny lub prezentację multimedialną na temat losowo przydzielonego płaza żyjącego w Polsce;

c)	Postawy
Uczeń:
•	wykorzystuje swoją wiedzę w działaniach na rzecz ochrony płazów,
•	ma poczucie odpowiedzialności za proces uczenia się,
•	wykazuje aktywność na zajęciach;

Metody pracy: pogadanka, metoda projektu, prezentacja płazów, obserwacja szkieletu żaby, pytania aktywizujące, ćwiczenia w samodzielnym wyszukiwaniu informacji, wykorzystanie narzędzi TIK: ćwiczenie interaktywne na platformie LearingApps.org;

Formy pracy: praca grupowa, indywidualna.

Środki dydaktyczne: multibook, notatka dla uczniów, publikacja książkowa: "Płazy i gady Polski", tablice dydaktyczne, szkielet żaby, tekst scenki „ Sąd nad ropuchą” , tablica multimedialna, tablety dla uczniów, prace przygotowane przez uczniów.

Kilka dni przed lekcją, nauczyciel zapoznaje uczniów z tematem i organizacją lekcji. Zostają ustalone zagadnienia do przygotowania prac, podział ról i czas na przygotowanie.

Przebieg zajęć

I  Wprowadzenie

1. Czynności organizacyjno – porządkowe.
2. Przedstawienie formy pracy, oceniania oraz zasad BHP.
3. Przypomnienie wiadomości z ostatnich lekcji. Uczniowie odpowiadają na pytania, które są wprowadzeniem do tematu.
Nauczyciel prosi o:
- wymienienie wspólnych cech kręgowców;
- wyjaśnienie, na czym polega zmiennocieplność;
- porównanie warunków panujące na lądzie i w wodzie?
4.Nauczyciel informuje, że dzisiaj na lekcji odbędzie się spotkanie z nieznajomymi zwierzętami, które zamieszkują stawy, potoki, wilgotne łąki i gleby.
5. Podanie celów lekcji i zapisanie tematu.

II  Część zasadnicza

1. Nauczyciel wyświetla film, który znajduje się na stronie www.docwiczenia.pl (kod: B6NHJP). Prosi uczniów o zwrócenie uwagi na budowę zewnętrzną płazów oraz na fakt, że płazy to zwierzęta dwuśrodowiskowe .
2. Następnie zaprasza uczniów „ ekspertów” o zaprezentowanie przygotowanego na lekcję płaza w kolejności:
•	żaba wodna
•	ropucha szara
•	rzekotka drzewna
•	kumak nizinny
•	salamandra plamista
•	traszka grzebieniasta
Każdy z uczniów, po swoim wystąpieniu zadaje 2 pytania tematyczne do klasy.
3. Uczniowie przypominają to, co już powinni wiedzieć i odpowiadają na pytania, które pojawiają się w trakcie trwania lekcji. Punktem kulminacyjnym jest przedstawienie przez uczniów przystosowań płazów do życia w wodzie i na lądzie.
4. Następnie nauczyciel prosi dwóch umówionych uczniów do przedstawienia scenki rodzajowej pt. "Sąd nad ropuchą" :

Wpłynęła do sądu skarga na ropuchę złożona przez ogrodnika. Z oskarżenia wynika, że ropucha budzi w ludziach różne odczucia i jest zwierzęciem niemile widzianym w ogrodach. Nasuwa się pytanie: Czy należy ją niszczyć czy chronić? 

5. Uczniowie prowadzący przytaczają argumenty przemawiające za koniecznością ochrony płazów. Pozostali uczniowie słuchają i dodają własne spostrzeżenia z przypadkowych spotkań z płazami w plenerze. Po analizie następuje ogłoszenie wyroku:

 Ropucha to zwierzę mile widziane w każdym ogródku. Jest pożyteczna, bo zjada ślimaki, owady i ich gąsienice niszczące rośliny w warzywnikach. Mając na uwadze jej pożyteczne działanie, należy ropuchę otoczyć ochroną.

6. Wspólne dokonanie podziału płazów na bezogonowe, ogoniaste i beznogie. Zapisanie podziału w zeszycie.
7.Prezentacja na tablicy multimedialnej innych gatunków płazów oraz omówienie wybranych ciekawostek z ich życia. 
8.Praca z tekstem. Po zapoznaniu się z informacjami w podręczniku, uczniowie podają argumenty przemawiające za koniecznością ochrony płazów i wklejają notatkę do zeszytu przedmiotowego:
•	płazy są pożyteczne, jako zwierzęta owadożerne obok ptaków stanowią jeden z czynników utrzymujących równowagę biologiczną w przyrodzie,
•	zjadają owady nocne o barwach ochronnych lub wydzielające zapachy nieprzyjemne dla ptaków (nie mają dużych wymagań smakowych),
•	zjadają owady i ich larwy będące szkodnikami lasów, pól uprawnych;
9. Następnie nauczyciel prosi uczniów o zastanowienie się, czy piękną salamandrę plamistą, rzekotkę drzewną, brzuchy kumaków, kolorowe ropuchy: szarą, zieloną, paskówkę chcą oglądać tylko na ilustracjach? 
10. Praca utrwalająca wiedzę z użyciem tabletu na platformie LearingApps.org – Płazy.

III  Podsumowanie
 
1.Uczniowie analizują swoją pracę na zajęciach. Są poproszeni o odpowiedź na pytanie, jak oceniają swoje zaangażowanie w skali od 2 do 6.
2. Wyróżnienie uczniów i postawienie ocen.
3. Podsumowując, nauczyciel inicjuje krótką dyskusję na temat przydatności poznanej wiedzy dotyczącej płazów w codziennym życiu.

Zadanie dodatkowe (domowe) dla chętnych : 

1.	Rozwiąż krzyżówkę i wyjaśnij hasło.
2.	Wykonaj zadanie 2 i 3 str.30-31 z zeszytu ćwiczeń.

Herpetologia - nauka o płazach i gadach.
1.	Inna nazwa grzebiuszki ziemnej.
2.	Jaja żab.
3.	Gatunek żaby brunatnej.
4.	Ułatwiają rzekotce utrzymanie się na drzewie.
5.	U żab występuje zapłodnienie ......................
6.	Największa żaba.
7.	Może być szara, zielona, paskówka.
8.	Larwy meksykańskiej salamandry.
9.	Traszki to płazy .............................
10.	Krewny kumaka nizinnego.
11.	Larwy żab.
12.	Największy płaz ogoniasty.

Prezentacja płazów;
Jestem żabą wodną, jednym z najpospolitszych i najlepiej znanych płazów w Polsce. Moje ciało ma kształt wydłużony, głowa nie jest oddzielona przewężeniem od tułowia. Pyszczek mam zwężony i zaokrąglony. Kończyny tylne długie i mocne: pozwalają mi wykonywać dalekie skoki. Między palcami tylnych nóg mam dobrze rozwinięte błony pławne. Rozpoznasz mnie łatwo po gładkiej skórze i jasnej, wąskiej prędze wzdłuż grzbietu. Ubarwienie moje jest zmienne - zielone w różnym nasileniu i odcieniach. Żywię się głównie owadami latającymi. Zimuję zagrzebana w warstwę mułu i szlamu głębszych zbiorników wodnych. Ludzie odławiają mnie masowo. Wysyłają do Francji i używają do celów laboratoryjnych. Jestem tępiona, szczególnie w pobliżu miast.
Jestem największym polskim płazem bezogonowym. Długość niektórych naszych osobników dochodzi do 20 cm. Mam ciało szerokie i masywne, pokryte chropowatą skórą z licznymi brodawkami i gruczołami jadowymi. Wśród nich największe są gruczoły przyuszne. Kolor mojego grzbietu jest brązowy w różnych odcieniach, brzuszną stronę mam bledszą - brudnoszarą lub płową. W kwietniu składam jaja w postaci długich sznurów sięgających do 5 m długości. Okres przeobrażania trwa u mnie około 6 tygodni, po czym opuszczam wodę i kieruję się w stronę wilgotnych lasów i zarośli. Żywię się ślimakami, owadami, a nawet młodymi gryzoniami. Moimi siostrami są: ropucha zielona i ropucha paskówka. Spośród nas ja mam najlepiej rozwinięte gruczoły jadowe. Ich trująca, bardzo toksyczna wydzielina wystrzykiwana w czasie niebezpieczeństwa na powierzchnię skóry, doskonale chroni mnie przed atakami wrogów.
Wyglądem swoim przypominam niewielką ropuchę, lecz o delikatniejszej budowie ciała. Ubarwienie grzbietu mam ciemne, brunatne, czasem z odcieniem zielonym pokryte ciemnymi plamami. Spód ciała mam niebieskawy, niekiedy prawie granatowy, upstrzony dużymi jaskrawymi plamami w kolorze pomarańczowym. Długość dorosłych osobników dochodzi do 5 cm. Nazwę swą zawdzięczamy charakterystycznemu głosowi, przypominającemu monotonne stękanie. Głos ten jest donośny. Nasze życie jest silnie związane z wodą. Żywimy się wodnymi zwierzątkami: ślimakami, owadami i pierścienicami. Występuję w całej Polsce. Moim krewnym jest kumak górski.
Jestem salamandrą plamistą, największym w Polsce płazem ogoniastym. Rosnę do długości ok. 23 cm. Ciało moje jest walcowate, głowa szeroka, płaska, oczy wyłupiaste. Skórę grzbietu mam gładką i błyszczącą, nogi masywne i dość krótkie. Ubarwienie mam odstraszające, czarne w pomarańczowe plamy. Jestem zwierzęciem wyłącznie lądowym, zamieszkuję wilgotne łasy na pogórzu oraz w reglu dolnym. Poluję w nocy w czasie silnych opadów rosy. Żywię się dżdżownicami, ślimakami, gąsienicami oraz dorosłymi owadami i pająkami. Żyję w Karpatach i Sudetach.
Jestem traszką grzebieniastą. Ciało moje ma długość około 17 cm, jest masywne, mocne, walcowate. Skórę mam zawsze chropowatą, pokrytą w części grzbietowej i po bokach jak gdyby drobnymi guzkowatymi brodawkami. Głowę mam szeroką, opatrzoną wyraźnym fałdem podgardlanym. Ogon mój jest prawie równy długości reszty ciała. Skórę na grzbiecie mam barwy prawie czarnej: pod spodem ciała jest ona pomarańczowa z czarnymi plamkami. Samice są większe od samców. W okresie godowym samce z naszego gatunku mają szeroki fałd skórny biegnący od kar-ku do ogona, wyraźnie piłkowany, przypominający grzebień, stąd zawdzięczamy nazwę naszego gatunku. Ulubionym moim środowiskiem są doły po torfie, gliniaste rowy, stawy lub sadzawki. Na lądzie prowadzę życie nocne, polując na drobne zwierzątka. Moimi krewniaczkami są: traszka zwyczajna, traszka górska i traszka karpacka.

 
Notatka dla ucznia:

•	płazy są pożyteczne, jako zwierzęta owadożerne obok ptaków stanowią jeden z czynników utrzymujących równowagę biologiczną w przyrodzie,
•	zjadają owady nocne o barwach ochronnych lub wydzielające zapachy nieprzyjemne dla ptaków (nie mają dużych wymagań smakowych),
•	zjadają owady i ich larwy będące szkodnikami lasów, pól uprawnych;