Głoska [r]
Ćwiczenia języka
1.	Nagryzanie brzegów języka zębami, czyli masowanie i rozciąganie języka.
2.	Wysunięcie przedniej części języka między zęby i delikatne żucie go, tzn. masaż języka.
3.	Przeciskanie języka przez maksymalnie zbliżone do siebie zęby, tj. masowanie języka.
4.	Wysuwanie szerokiego języka z ust - zabawa Pokaż łopatę.
5.	Odklejanie językiem chrupek kukurydzianych lub opłatka z podniebienia.
6.	Klaskanie czubkiem języka o podniebienie twarde, od najwolniejszych uderzeń po najszybsze - zabawa Jedzie konik.
7.	Wielokrotne odrywanie języka przyklejonego całą powierzchnią - do podniebienia - zabawa w mlaskanie.
8.	Zlizywanie z przedniej części podniebienia twardego przyklejonego kawałka czekolady, kropli miodu, odrobiny dżemu lub opłatka.
9.	Naśladowanie lub ssanie prawdziwego cukierka czubkiem języka.
10.	Przytrzymanie paska papieru wargami, a następnie zdmuchiwanie go z ust.
11.	Szybkie wypowiadanie głoski [l].
12.	Szybkie i kilkukrotne wybrzmiewanie ly z językiem uderzającym o górną wargę.
13.	Energiczne, wielokrotne wybrzmiewanie:
•	te, te, te,
•	ty, ty, ty,
•	de, de, de,
•	dy, dy, dy.
1.	Naśladowanie różnych odgłosów:
•	rybki - plum, plum,
•	indyka - gul, gul,
•	bociana - kle, kle,
•	chodaków - klap, klap,
•	mycia - chlapu, chlapu,
•	jazdy konnej – patataj.
1.	Śpiewanie różnych melodii na sylabach:
•	la, la, la,
•	lo, lo, lo,
•	le, le, le,
•	lu, lu, lu,
•	ly, ly, ly.
1.	Coraz szybsze wypowiadanie zbitki sylabowej la lo lu le.
2.	Szybkie kilkukrotne powtarzanie:
•	nalapatada,
•	nolopotodo,
•	nelepetede,
•	nuluputudu,
•	nylypytydy.
1.	Coraz szybsze i wielokrotne wypowiadanie zbitki bd.
2.	Powtarzanie ze stopniowym przyspieszaniem:
•	bda, bdo, bde, bdu, bdy,
•	pta, pto, pte, ptu, pty,
•	bda – pta,
•	bdo – pto,
•	bde – pte,
•	bdu – ptu,
•	bdy – pty.
1.	Przyspieszone wielokrotne wybrzmiewanie:
•	tedamwa,
•	tat tedat,
•	ente dente,
•	lelum polelum,
•	ble, bla,
•	tla, tlo, tlu.
1.	Podczas szerokiego otwierania jamy ustnej, unoszenie czubka języka do podniebienia a następnie szybkie i wielokrotne wymawianie przytępionych głosek: [t] [d] oraz zbitek spółgłoskowych td, tdn, a także zbitek sylabowych:
•	teda – teda,
•	tede – tede,
•	tedo – tedo,
•	tedu – tedu,
•	tedy – tedy.
1.	Recytacja rymowanki z [t] dziąsłowym
Kto tutaj tak tupie?
To tato tutaj tak tupie.
Ach, tato tutaj tak tupie!
1.	Unoszenie czubka języka do wałka dziąsłowego, wymawianie przedłużonego [d]
 z równoczesnymi energicznymi, poziomymi ruchami palcem po wewnętrznej powierzchni języka lub po wędzidełku podjęzyczkowym.
2.	Uniesienie języka do wałka dziąsłowego, a następnie mocne dmuchnięcie na czubek języka, aż do pojawienia się tr.
3.	Ułożenie wąskiego paska papieru na języku lub pod nim, a następnie wypowiadanie głoski [t]. Papier powinien się unosić, a zamiast [t] powinno pojawić się trrr.
4.	Mocne akcentowanie [t] podczas wybrzmiewania zbitek tll, tll, tll, trl najpierw szeptem,
a potem głośno.
5.	Powtarzanie szeptem, a następnie głośno:
•	la, la, la, trla,
•	lo, lo, lo, trlo,
•	lu, lu, lu, trlu,
•	!e, le, le, trle,
•	ly, ly, ly, trly,
•	li, li, li, trli.
1.	Szeptem i głośno wypowiadanie trla, trlo, trle, trlu, trly.
2.	Próby naśladowania odgłosów, zaczynając od szeptu:
•	śpiewu ptaków - tri li li,
•	gry na trąbce - tra ta ta, tru tu tu, tre te te,
•	zepsutego zamka karabinu - tr tr tr, dr dr dr,
•	warczenia psa - wrr, wrr, wrr,
•	ruszającego traktora - tur tur tur, tyr tyr tyr, pyr pyr pyr,
•	odlotu ptaków - fru, fru, fru,
•	ćwierkania wróbli - ćwir, ćwir,
•	zatrzymywania konia - pr, pr,
•	odgłosu świnki - chrum, chrum,
•	chrapania - chr, chr, chr,
•	dzwoniącego tramwaju - dryń, dryń,
•	chrupania - chrup, chrup,
•	szorowania - szuru, szuru,
•	zapalania światła – pstryk,
•	łamania gałęzi – trach.
1.	 Częste żucie gumy do momentu utraty przez nią smaku.
Ćwiczenia warg
1.	Naśladowanie odgłosów z otoczenia:
•	samopoczucia w czasie zimna - brr, brr,
•	ruszającego motocykla - brum, brum,
•	parskania konia - prr, prr.